روان شناسی قرآن بنیان

روان شناسی قرآن بنیان

واکاوی مفهومی بلوغ عاطفی مبتنی بر منظومه رشد قرآنی ـ روایی؛ یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، مرکز تحقیقات سلامت جامعه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 استادیار گروه روان‌شناسی، مرکز تحقیقات سلامت جامعه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 استادیار گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی، پژوهشکده زنان، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
4 دانشیار گروه روان‌شناسی، مرکز تحقیقات سلامت جامعه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
10.22034/qpsj.2026.103265
چکیده
خانواده واحدی اجتماعی، نظامی سازمان‌یافته و اثرگذارترین نهاد در شکل‌گیری شخصیت انسان است. این واحد اجتماعی در رشد و شکوفایی انسان و جامعه نقش بسیار مهمی دارد که در کارکرد سازنده و سالم آن عواملی چون بلوغ عاطفی دارای تأثیر بسزایی است. از‌ این‌رو هدف پژوهش حاضر، استخراج مؤلفه‌های مفهوم بلوغ عاطفی زوجی مبتنی بر منظومه رشد قرآنی بود. این پژوهش به‌لحاظ روش، کیفی مبتنی بر تحلیل شبکه مضامین نظریه‌محور با تکیه بر فرایند بود. نمونه پژوهش شامل کلیه متون و مقاله و کتب اسلامی، آیات و روایات معصومین(علیهم‌السلام) مرتبط با بلوغ عاطفی در منظومه رشد قرآنی و نمونه منتخب به شیوه در دسترس و و اشباع اطلاعاتی شامل منابع معتبر در زمینه بلوغ عاطفی اسلامی بود. به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات از فرم ثبت نتایج تحلیل مضمون و فرم ارزیابی محتوایی در بخش کیفی استفاده شد. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از تحلیل مضمون قیاسی نظریه‌محور مبتنی بر شیوه معرفی‌شده توسط آتراید استرلینگ (۲۰۰۱) استفاده شد. جهت تعیین روایی محتوایی داده‌ها به دو نفر داور ارائه شد که ارزیابی و پس از آن مورد تأیید داوران قرار گرفت. با توجه ‌به نتایج به‌دست‌آمده می‌توان گفت جهت دستیابی به زوجیت سکونت و الفت‌گرفتن و الفت‌پذیرفتن همسران، مفهوم بلوغ عاطفی زوجی مبتنی بر منظومه رشد قرآنی بسیار تأثیرگذار است و در ارتقاء وضعیت روابط زوجین نقش مهمی ایفا می‌نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Conceptual Analysis of Affectiev Maturity Based on the Quranic- Narrative Growth System; A Qualitative Study

نویسندگان English

Zahra Jannati 1
Ilnaz Sajjadian 2
Fatemeh Fayyaz 3
Mohsen Golparvar 4
1 PhD in Psychology, Community Health Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Community Health Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Women's Research Institute, Alzahra University, Tehran, Iran
4 Associate Professor, Department of Psychology, Community Health Research Center, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran.
چکیده English

The family is a social unit, an organized system, and the most influential institution in the formation of human personality. This social unit plays a very important role in the growth and prosperity of humans and society, and factors such as emotional maturity have a significant impact on its constructive and healthy functioning. The aim of the present study was to extract the components of the concept of couple Affective maturity based on the Quranic growth system. In terms of method, this research was qualitative based on the network analysis of theory-oriented themes relying on the process. The research environment included all Islamic texts and articles and books, verses and narrations of Masoomin (pbuh) related to Islamic Affective maturity in the Qur'anic growth system and the sample selected in an accessible and informational way including reliable sources in the field of Islamic Affective maturity. In order to collect information, a form for recording the results of thematic analysis and a content evaluation form were used in the qualitative section. In order to analyze the data, theoretically based comparative thematic analysis based on the method introduced by Atride Stirling (2001) was used. To determine the content validity of the data, it was presented to two reviewers, evaluated, and then approved by the reviewers. According to the obtained results, it can be said that the network of themes of Islamic marital Affective maturity based on the Quranic growth system is valid and can be used to promote Affective maturity in couples

کلیدواژه‌ها English

couple's Affective maturity
Quranic growth system
Theme analysis
قرآن کریم.
اخوت، احمدرضا (1392). تدبر در ساحت بیت.تهران: انتشارات قرآن و اهل بیت نبوت(علیهم‌السلام).
اخوت، احمدرضا (1394). فرایندشناسی ایمان. تهران: انتشارات قرآن و اهلبیت(علیهم‌السلام).
اخوت، احمدرضا (1396.الف). بلوغ باهم‌بودن. تهران: انتشارات قرآن و اهل بیت نبوت(علیهم‌السلام).
اخوت، احمدرضا (1396.ب). دوره‌های رشد تفکر اجتماعی، بلوغ عبودیتی (جلد 6). تهران: ناشر، قرآن و اهل بیت نبوت(علیهم‌السلام).
اخوت، احمدرضا (1397). چگونه خانه‌ام را به خانه رسول متصل نمایم. تهران: انتشارات قرآن و اهل بیت نبوت(علیهم‌السلام).
اخوت، احمدرضا؛ قاسمی، مریم؛ فیاض، فاطمه و چیت‌چیان، هانی (1396). سند تعلیم و تزکیه (نظام سازی توحیدی در شهر و جامعه). تهران: انتشارات قرآن و اهل بیت(علیهم‌السلام).
بخشی‌زاده، فاطمه؛ سامانی، سیامک؛ خیر، محمد و سهرابی، نادره (1398). آزمون مدل علی تمایز یافتگی و رضایت زناشویی. فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه، 10(3)، 31-46.
بذرگر، سمیرا و هنرپروران، نازنین (1398). مقایسه بلوغ عاطفی در افراد متمایل به خیانت و عادی. مجله علوم رفتاری جدید، 4(40)، 17-25.
براتی، مهدی؛ پرنده ا. و رحمتی، ف، (1402). مهم‌ترین محتوای آموزشی طبقه‌بندی شده در مداخلات مهارت‌های ارتباطی: یک بررسی سیستماتیک. آموزش سلامت و ارتقای سلامت، 11(3)، 1001-10.
بهمنی مکوندزاده، پروانه؛ کرایی، امین؛ علوی، سیدزهرا و هاشمی، سیداسماعیل (1400). آزمون مدل اثرات مستقیم و غیرمستقیم کارکرد خانواده مبدأ و ادراک ازدواج والدین بر افسردگی و کیفیت زناشویی زنان: نقش میانجی بلوغ عاطفی. تحقیقات علوم رفتاری، ۱۹(۴)، 671-۶۸۵.
پیرساقی، فهیمه؛ کیانوش، زهراکار؛ کیامنش، علیرضا؛ محسن‌زاده، فرشاد و حسنی، جعفر (1397). ارائه الگوی ارتباط زناشویی کارآمد با رویکرد مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد. فصلنامه فرهنگی ـ تربیتی زنان و خانواده، 13(45)، 7-35.
تمیمی آمدی، عبدالوهاب بن محمد (1366). تصنیف غررالحکم و دررالکلم. ترجمه مصطفی درایتی. قم: انتشارات ضریح آفتاب.
جعفری هرندی، رضا و رجایی موسوی، سیده‌فاطمه (1398). پیش‌بینی بلوغ عاطفی بر اساس جو عاطفی خانواده و میزان مذهبی‌بودن والدین در دانش‌آموزان دختر. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 16(34)، 1-26.
جنتی، زهرا؛ سجادیان، ایلناز؛ فیاض، فاطمه و گل‌پرور، محسن (1402). طراحی و اعتبارسنجی مقدماتی پرسش‌نامه بلوغ عاطفی ـ زوجی مبتنی بر منابع قرآنی و روایی. پژوهش در دین و سلامت، 9(2)، 50-65.
چهره، هاشمیه؛ ازگلی، گیتی؛ ابوالمعالی، خدیجه و نصیری، ملیحه (1396). بررسی ارتباط ویژگی‌های شخصیتی و رضایت زناشویی براساس مدل پنج عامل بزرگ شخصیتی: مرور سیستماتیک. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، 2(1)، 15-28.
حاج حسینی، منصوره؛ جعفری، فاطمه و محمدی، مریم (1396). اثربخشی آموزش مهارت‌های مثبت اندیشی مبتنی بر رویکرد اسلامی بر بلوغ عاطفی و شکیبایی دختران نوجوان. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، (8)، 82-97.
خسروی، راضیه؛ کربلایی هرفته، فاطمه صغری و فردین، محمدعلی (1403). تأثیر آموزش مهارت‌های ارتباطی با تأکید بر آموزه‌های دین اسلام بر حالات روان‌شناختی مثبت و طلاق عاطفی همسران خانواده‌های ایثارگر. مجله طب نظامی، 26(2)، 2237-2227.
زرگری، مرضیه و بهرامی احسان، هادی (1401). نقش قوامیت در کاهش تعارضات زناشویی بر اساس آیه 34 سوره مبارکه نساء. روان‌شناسی قرآن‌بنیان، 1(1)، 81-94.
سیستانی‌پور، نسرین؛ اصغری ابراهیم‌آباد، محمدجواد و قنبری هاشم‌آبادی، بهرامعلی (1402). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی گروهی بر متعادل‌سازی صفت تاریک شخصیت، افزایش شکفتگی و انعطاف‌پذیری شناختی زنان سرپرست خانواده. مطالعات روان‌شناسی بالینی، 14(53)، 1-18.
شریفی ریگی، علی؛ مهرابی‌زاده هنرمند، مهناز؛ بشلیده، کیومرث و امینی، زینب (1397). نقش بلوغ عاطفی، خود تاب‌آوری و هوش معنوی در پیش‌بینی سازگاری با دانشگاه با کنترل انعطاف‌پذیری شناختی در دانشجویان پسر. روانشناسی مثبت، 3(15)، 1-12.
صاحبدل، حسین؛ زهراکار، کیانوش و دلاور، علی (1394). شناسایی شاخص‌های ازدواج موفق: یک مطالعه کیفی. پژوهش‌های روانشناسی بالینی و مشاوره، 5(2)، 32-46.
صفائی، مریم و صداقت، مستوره (1399). مقایسه ویژگی‌های شخصیتی، سبک زندگی و بلوغ عاطفی در بین زنان و مردان متأهل. فصلنامه ایده‌های نوین روان‌شناسی، 4(8)، 1-11.
فراهینی، ندا؛ افروز، غلامعلی؛ غباری بناب، باقر و ارجمندنیا، علی‌اکبر (1398). اثر بخشی معنا درمانی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی ـ ایرانی بر رضایت زناشویی والدین کودکان استثنایی. روان شناسی خانواده، (6)، 15-26.
قاسمی ورنیاب، بهناز؛ رحمانی، محمدعلی؛ زربخش بحری، محمدرضا و ابوالقاسمی، شهنام (1399). ارائه مدل ساختاری تعهد زناشویی بر اساس بلوغ عاطفی با میانجیگری صمیمیت و تحریف‌های شناختی بین‌فردی. فصلنامه علمی ـ پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 4(1)، 125-133.
کلینی، محمد بن یعقوب (1396). الکافی. ترجمه محمدباقر کمره‌ای، تهران: انتشارات اسوه.
مجلسی، محمدباقر (1386). بحارالانوار. ترجمه مؤسسه تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان. اصفهان: انتشارات امیر فدک.
محمدیاری، انسیه و خدابخشی کولایی، آناهیتا (1396). بررسی اثر بلوغ عاطفی و خودگسستگی در نگرش دینی دختران مقطع پیش‌دانشگاهی دبیرستان‌های شهر تهران. پژوهش در دین و سلامت، 3(2)، 31-42.
مقدادی، محمدمهدی (1386). بررسی مفهوم و مبانی سرپرستی و قوامیت مرد. مجموعه مقالات همایش منطقه‌ای زن در نظام حقوقی اسلام دانشگاه آزاد اسلامی واحد آستارا.
نعمتی دانا، زهرا و قمری، محمد (1399). رابطه بلوغ عاطفی و سبک‌های عشق‌ورزی با بهزیستی روان‌شناختی در زنان متأهل. هفتمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم تربیتی، روان‌شناسی و مشاوره ایران، تهران.
 
Ahmad khan, M. & Ahmad Shah, S. R. (2015). Emotional Maturity of Children of Working and Non-Working Mothers - A Comparative Study. International Jornal of Educational Research Study,1(3), 15-30.
Augustine, B. B. (2022). Effect of Single Parenthood in Students’ Academic Performance; A Case of Selected Secondary Schools in Bitereko Sub County Mitooma District. IAA Journal of Social Sciences, 8(1), 216-226.
Behera, S., & Rangaiah, B. (2014). Relationship between Emotional maturity and Life Satisfaction among Traditional dancers of Odisha. Journal of Psychosocial Research, 9(1), 163.
Bhagat, V., Haque, M., Abu Bakar, Y. I. B., Husain, R., & Khairi, C. M. (2016). Emotional maturity of medical students impacting their adult learning skills in a newly established public medical school at the east coast of Malaysian Peninsula. Advances in Medical Education and Practice, 7(5), 575-584. https://doi.org/10.2147/AMEP.S117915
Cao, H., Zhou, N., Fine, MA., Li X., & Fang, X. (2019). Sexual Satisfaction and Marital Satisfaction During the Early Years of Chinese Marriage: A Three-Wave, Cross-Lagged, Actor–Partner Interdependence Model. The Journal of Sex Research, 56(3):391-407.
Elisado M. (2022). Management styles used in the selected secondary schools in Uganda, IAA Journal of Education, 8(1), 90-96.
Ghazivakili, Z., Lotfi, R., Norouzinia, R., & Kabir, K. (2020). Emotional Maturity and Mental Health Among New Couples Referred to Pre-Marriage Health Center in Karaj, Iran. Shiraz E-Med J. 20(12), 89041.
Grover, S., & Helliwell, J.F. (2019). How’s life at home? New evidence on marriage and the set point for happiness. Journal of Happiness Studies, 20(2), 373-390.
Gupta, S., & Sundhesh, N. T. (2022). Emotional Maturity and Self-Perception Among Adolescents Living With HIV—Need for Life-Skills Intervention. Illness, Crisis & Loss, 30(2), 157–174. https://doi.org/10.1177/1054137319885261
Haryani, G. D. (2021). The Correlation Between Emotional Maturity and Psychological Well-Being of Married Adult Women. Journal of Computational and Theoretical Nanoscience, 18(1-2), 64-67.
Jaisri, M. & Joseph, M. I. (2013). Marital Adjustment and Emotional Maturity among Dual-Career Couples. Guru Journal of Behavioral and Social Sciences 1(2).
Johnson, S. M. (2004). The practice of emotionally focused marital therapy, creating, connection 3nd ed. New York: Runner/Routledge; 2020.
Kaplan and Baron (1986). Status quo of Emotions and Emotional behaviour. Retrieved from wikieducator.org/Status_quo_of_Emotions_and_Emotional_behaviour.
Kelever, P.H. (2009). Goal direction and effectiveness emotional maturity, and nuclear family functioning. J Mary Family Ther, 35(3), 308-24.
Mukisa S. N. & Feiswal A (2022). An Automated Student Registration System: A Case Study of Lugazi Primary School, INOSR Experimental Sciences,10(1).
Negi, S. K., Rajkumari, Y., & Rana, M. (2022). A Deep Dive into Metacognition: Insightful Tool for Moral Reasoning and Emotional Maturity. Neuroscience Informatics, 100096.
Nindyasari,Y., & Herawati,T. (2019). The Relation of Emotional Maturity, Family Interaction and Marital Satisfaction of Early Age Married Couples. Journal of Family Sciences, 3(2), 16-29.
Noor, I. (2017). A comparative study of emotional maturity of teacher trainees in Bareilly district, Uttar Pradesh. International journal of research in humanities, arts and literature, 5(11), 203-208
Pastry, Geeta S. & Aminbhavi Vijayalaxmi, A. (2006). An impact of emotional maturity on stress and Self-confidence ofadolescents. Journal of Indian Academic of Applied Psychology, 32(1), 66-70.
Rahim, A. (2023). Emotional Maturity of Secondary School Teachers in Relation to Their Type of Management and Religion. IAA Journal of Social Sciences (IAA-JSS), 9(1), 7-11.
Rani, V., Kamboj, S., Malik, A., & Kohli, S. (2015). A study of emotional maturity in relation to self-confidence and insecurity in adolescents. Indian journal of positive psychology, 6(4), 393.
Shokri, M., Rahmani, M. A., & Abolghasemi, S. (2022). The effect of emotion-oriented couple therapy on forgiveness, emotional self-regulation and marital boredom of couples seeking divorce referring to family social emergencies. Islamic Life Style, 6(1), 145-155.
Singh, Y., & BhargaQa, M. (2012). Manual for Emotional Maturity Scale. Agra, National Psychological Corporation.
Soeharto, H., Chrisnatalia, M. & Lasenda, A. (2020). Relationship of Emotional Maturity and Couples Adjustment on the Aircraft Crew. Proceedings of the 2nd International Symposium on Transportation Studies in Developing Countries  (ISTSDC 2019).
Walter, DS ).1974(. Human Development. 6th Edition. New York: McGraw Hill.
Weibe, S. A. & Johnson, S.M. (2018). Creating relationships that foster resilience in emotionally focused therapy. Current Opinion in psychology, (13), 65–69.
 
 
دوره 3، شماره 1
شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 28 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 27 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 24 دی 1404
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1405